İçeriğe geç
Tüm yazılar

WordPress PHP Bitti, Artık WordPress Go (Pursae) Zamanı

Matt Mullenweg’e bir zamanlar WordPress’i baştan yazsa hangi dili seçeceği sorulmuştu. Cevabı Go oldu. Ben de Go ile birebir bir WordPress olan Pursae’yi yazdım. Neler değişiyor, rakamlar ne diyor ve henüz neler eksik.

2013'te Matt Mullenweg'e WordPress'i baştan yazsa hangi dili seçeceği sorulmuştu. Cevabı iki harf ve bir gülücüktü: “Go. :)” Yani Go ile WordPress.

On iki yıl sonra bu cevabı ciddiye aldım. Pursae tam olarak bu: Go ile WordPress, sıfırdan yeniden yazılmış hâliyle. Yönetim paneli, blok editörü ve REST API bildiğiniz gibi. Altında ise tek satır PHP yok.

9 Kasım'da projeyi X’te paylaştım ve Matt'i etiketledim.

Go ile WordPress projesi Pursae'nin X duyurusu

Ertesi gün cevap geldi.

Matt Mullenweg'in X'te Cool! diye cevap vermesi
WordPress'in kurucu ortağı Matt Mullenweg

WordPress'i başlatan kişiden tek kelime: “Cool!” Yani havalı bulmuş. Benim için yeterli.

The WP Week bülteninde

Bir hafta sonra WP-CONTENT.CO, haftalık WordPress bülteni The WP Week’in 297. sayısında Pursae'ye Yeni Projeler bölümünde yer verdi.

The WP Week 297. sayıda Yeni Projeler bölümünde Pursae
The WP Week #297, 17 Kasım 2026

Go ile WordPress: aslında ne değişiyor?

Pursae'nin yönetim panelini açtığınızda WordPress gibi görünüyor, çünkü gerçekten WordPress paneli. HTML ve CSS birebir aynı, eski .php adresleri de çalışıyor. Farklar arka tarafta.

WordPressPursae
Çalışma ortamıPHP, PHP-FPM, web sunucusu, eklentilerTek bir Go binary
VeritabanıMySQL veya MariaDBPostgreSQL 17
EklentilerSunucuya tam erişimi olan PHP koduİmzalı WebAssembly'ye derlenmiş Go, izole çalışır, izinleri tek tek verilir
TemalarPHP şablonlarıGo şablonları ve theme.json, pakette kod yok
Önbellek, SEO, güvenlik, çoklu dil, mağazaAyrı ayrı eklentiler18 yerleşik eklenti, siz açana kadar kapalı
GüncellemelerÇekirdek, eklenti ve tema ayrı ayrıTek tık, her binary imzalı

Bir WordPress sitesinin gerçek maliyeti

WordPress sitelerinin çoğu WordPress'in kendisi yüzünden başını belaya sokmuyor. Sorun, üzerine eklenen her şeyde.

Veri sızıntılarını düşünün. Haberlerini okuduğunuz sızıntıların çoğu, PHP ve MySQL ile çalışan sitelerde aynı yoldan geliyor. Kullanıcının yazdığını kontrol etmeyen bir form, veritabanıyla yanlış konuşan bir eklenti, yıllardır güncellenmemiş bir PHP sürümü. Bunlardan biri, birinin müşterilerinizin e-posta ve şifrelerini alıp gitmesine yetiyor. Sitede ne kadar çok parça varsa, bunun olabileceği yer de o kadar çok.

Bu riskin büyük kısmı eklentilerde. Güvenlik raporları yıllardır aynı şeyi söylüyor: WordPress açıklarının büyük çoğunluğu WordPress'te değil, eklentilerde çıkıyor. Ortalama bir site yirmi ya da daha fazla eklentiyle çalışıyor. Her birini farklı bir ekip yazıyor, her biri kendi takviminde güncelleniyor. Her hafta acil güncellenmesi gereken yeni bir eklenti listesi çıkıyor.

Bu eklentilerin çoğu da ücretli. Önbellek, SEO, formlar, yedekleme, güvenlik, çeviri, sayfa oluşturucular. İyi sürümleri genelde yıllık abonelik ve çoğu zaman site başına fiyatlanıyor. Küçük bir işletme için eklentilere hostingden fazla para ödemek hiç zor değil. Beş siteniz varsa bunu beş kez ödüyorsunuz.

Pursae bu eklentilerin yaptığı işleri ürünün içinde getiriyor. Önbellek, SEO, güvenlik, formlar, çoklu dil, yedekleme ve mağaza yerleşik. Ek lisans yok, hepsi tek güncellemeyle geliyor. Yine de bir eklenti eklediğinizde, kendi kapalı kutusunda çalışıyor ve sadece izin verdiğiniz şeylere dokunabiliyor.

Go ile WordPress: yığın yerine tek binary

WordPress'i düzgün çalıştırmak için PHP, PHP-FPM, nginx ya da Apache, MySQL ve cron gerekiyor. Üstüne bir önbellek eklentisi, bir de güvenlik eklentisi. Her parçanın kendi ayar dosyası, kendi güncelleme takvimi var.

Pursae tek bir statik binary. Yönetim paneli, iki editör ve hazır temalar içine gömülü. PostgreSQL'i gösterin, önüne bir TLS proxy koyun, kurulum bu kadar. Veritabanı migration'ları açılışta kendiliğinden çalışıyor.

Siteyi çökertemeyen eklentiler

En çok önemsediğim kısım bu. WordPress'te bir eklenti, WordPress'le aynı yetkilerle çalışan PHP kodu. Her tabloyu okuyabilir, istediği adrese istek atabilir, diskin her yerine yazabilir. Kötü bir güncelleme bütün siteyi götürebilir.

Pursae'de eklenti, WebAssembly'ye derlenmiş Go kodu ve wazero içinde çalışıyor. Sadece istediği izinleri alıyor, örneğin veritabanını okuma ya da ağa çıkma. Site de imzasını doğrulayamadığı bir paketi kurmuyor.

Rakamlarla Go ile WordPress

Aynı içerik (1.000 yazı, 200 ürün), aynı Twenty Twenty-Five teması, aynı container limitleri. PHP 8.3 ve OPcache ile WordPress 7.1.4'e karşı Pursae 0.1.9, Docker altında Apple M2 Pro üzerinde.

WordPressPursae
Tek yazı, sayfa önbelleği kapalı58 istek/sn394 istek/sn
Tek yazı, yaygın eklentilerle*19 istek/sn232 istek/sn
Ana sayfada veritabanı sorgusu, aynı eklentiler13916
Boştayken bellek, tüm yığın233 MiB95 MiB

*WordPress'te WooCommerce, Yoast, Polylang, ACF, Elementor ve Contact Form 7, Pursae'de bunların yerleşik karşılıkları.

Önbellekli sayfalarda sonuç berabere. nginx ile WP Super Cache, Pursae Cache kadar hızlı, soğuk açılış süresi de aynı. Fark, bir isteğin gerçekten kod çalıştırması gerektiğinde ortaya çıkıyor. Yöntem ve tüm ayarlar benchmark dokümanında.

Tek sunucuda birden fazla site

Birden fazla siteniz varsa tasarruf hızla büyüyor. WordPress'te her site kendi PHP ve MySQL payına ihtiyaç duyuyor ve kimse ziyaret etmezken bile bellek tutuyor. Pursae tek, küçük bir program. Aynı dosya sunucudaki her siteyi çalıştırıyor. Boştayken her site yaklaşık 95 MB bellek kullanıyor, yukarıdaki WordPress kurulumu ise yaklaşık 233 MB.

Basitçe söylersek, aynı sunucuya kabaca iki buçuk kat fazla site sığıyor. Bu da daha az sunucu ve daha düşük bir aylık fatura demek. Sitelerinizde farklı PHP sürümlerini senkron tutmakla da uğraşmıyorsunuz, çünkü senkron tutulacak bir PHP yok.

İleride daha büyük bir kazanç da mümkün. Bugün her site Pursae'nin kendi kopyasıyla çalışıyor. İleriki bir sürümde tek bir çalışan çekirdek birden fazla siteye aynı anda hizmet verebilirse, siteler programın kendisi için gereken belleği paylaşır ve her biri sadece kendi içeriği için yer kaplar. Bu henüz kodda yok, ama onlarca küçük siteyi yöneten ajanslar ve hosting firmaları için en çok tasarruf sağlayacak yön bu.

Henüz yapmadıkları

PHP eklentileri ve PHP temaları Pursae'de çalışmıyor, WordPress tarzı multisite ağı da yok. Her site ayrı bir kurulum. Taşıma standart WXR dışa aktarımıyla yapılıyor. Yazılar, sayfalar, kategoriler, yorumlar, menüler ve medya geliyor. Ürünler WooCommerce CSV'siyle taşınıyor. Şifreler ve ayarlar geride kalıyor.

Yani siteniz bir düzine premium eklentiye yaslanıyorsa bu bir hafta sonu işi değil. Pursae en çok yeni sitelere ve yerleşik eklentilerin zaten ihtiyacı karşıladığı sitelere uyuyor.

Neden “PHP bitti” diyorum?

PHP yarın ortadan kalkmayacak, WordPress de webin çok büyük bir kısmını çalıştırmaya devam ediyor. Demek istediğim şu: WordPress'in 2003'te PHP'yi seçme sebebi artık geçerli değil. O zamanlar herkese ulaşmanın tek yolu mod_php'li ucuz paylaşımlı hostingti. Bugün container içinde tek bir binary, bir LAMP yığınından hem daha kolay çalışıyor, hem daha hızlı, hem de genişletmesi daha güvenli. PHP uygulamalarının ne zaman Go’ya geçmesi gerektiğini ayrı bir yazıda anlattım.

Matt 2013'te Go dedi. Pursae, Go ile WordPress fikrinin pratikteki hâli. Bu site de Pursae üzerinde çalışıyor. Kodlar GitHub’da. Deneyin, bir issue açın, gidişatı beğendiyseniz bir yıldız bırakın.